सुभाषितरत्नावली
Subhashita Ratnavali
A classical Sanskrit anthology collecting hundreds of aphoristic verses from Vedic, Puranic, and independent traditions covering education, ethics, heroism, and governance. Served as a standard educational text transmitting classical values across generations of Sanskrit students.
4
Subhashitams
Subhashitams from this grantha
న చౌరహార్యం న చ రాజహార్యం న భ్రాతృభాజ్యం న చ భారకారీ । వ్యయే కృతే వర్ధతే ఏవ నిత్యం విద్యాధనం సర్వధనప్రధానమ్ ॥
దొంగలు దొంగిలించలేరు, రాజులు లాక్కోలేరు, సోదరులు పంచుకోలేరు, మోయడానికి భారం కాదు. ఖర్చు చేస్తే పెరిగేది — విద్యాధనం సర్వధనాలలో శ్రేష్ఠం.
అగ్నిః శేషం ఋణః శేషం శత్రుశేషం తథైవ చ । పునః పునః ప్రవర్ధేత తస్మాత్ శేషం న కారయేత్ ॥
అగ్ని శేషం, అప్పు శేషం, శత్రు శేషం — ఇవి మళ్ళీ మళ్ళీ పెరుగుతాయి. కాబట్టి వాటిని ఎప్పుడూ మిగల్చకూడదు.
అమన్త్రమక్షరం నాస్తి నాస్తి మూలమనౌషధమ్ । అయోగ్యః పురుషో నాస్తి యోజకస్తత్ర దుర్లభః ॥
మంత్రం కాని అక్షరం లేదు, ఔషధం కాని మూలం లేదు, అయోగ్యుడైన వ్యక్తి లేడు — వారిని గుర్తించి వినియోగించే నాయకుడే అరుదు.
నరస్యాభరణం రూపం రూపస్యాభరణం గుణాః । గుణస్యాభరణం జ్ఞానం జ్ఞానస్యాభరణం క్షమా ॥
అందం మనిషికి ఆభరణం, గుణాలు అందానికి ఆభరణం, జ్ఞానం గుణాలకు ఆభరణం, క్షమ జ్ఞానానికి ఆభరణం.